Proefproject dubbele dijk dient drie doelen

Zeespiegelstijging, bodemdaling, aardbevingen als gevolg van gaswinning en afkeuring van de huidige dijk: dit alles heeft versterking van de dijk tussen de Eemshaven en Delfzijl hoog op de bestuurlijke agenda geplaatst. Daarbij wordt van de nood een deugd gemaakt. Het innovatieve dijkconcept van de ‘dubbele dijk’ biedt naast de benodigde veiligheid tevens kansen voor natuur, economie en recreatie.

De urgentie is groot. De huidige dijk is afgekeurd op stabiliteit. Bij een dijkdoorbraak in de Eemsdelta tussen de Eemshaven en Delfzijl zal het zeewater tot in de stad Groningen komen. Om de dijk weer aan de veiligheidsnormen te laten voldoen gaat het waterschap Noorderzijlvest in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) de komende tijd aan de slag om een strook van twaalf kilometer dijk te verbeteren en aardbevingsbestendig te maken.

Nieuwe dijkconcepten
Zoals in het vorig jaar vastgestelde Deltaprogramma Waddengebied is afgesproken, kijkt de Provincie Groningen daarbij nadrukkelijk naar nieuwe dijkconcepten, die ons land de komende vijftig tot honderd jaar moeten beschermen. Eén daarvan is de ‘dubbele dijk’. Daarnaast zijn er de ‘rijke dijk’ – een dijk waarop aan de waterkant de natuurontwikkeling plaatsvindt – en de ‘multifunctionele dijk’ – een dijk om op te wandelen en fietsen –, zoals in combinatie met een stadsstrand in het kader van het Marconi-project bij Delfzijl-Noord wordt gerealiseerd.

Zout water
Vanwege de ligging van een diepe geul dicht langs de kust zijn er amper mogelijkheden voor zeewaarts gerichte dijkconcepten. “Een groene dijk met een kwelder zoals in de Dollard is hier geen oplossing”, stelt Matthijs Buurman, senior beleidsmedewerker water bij de Provincie Groningen. De twee achter elkaar liggende dijken moeten samen minstens zo robuust zijn als één primaire kering. Het gebied tussen de zeedijk en de landinwaarts aangelegde drie kilometer lange slaperdijk wordt voor een deel toegankelijk voor zout water, dat met het tij naar binnenstroomt via een duiker. De tussenruimte komt door opslibbing steeds hoger te liggen, wat de veiligheid vergroot.

Dubbele dijk met slibmotor biedt veel voordelen op het gebied van natuur, recreatie en economie.

Vijftig hectare
In de pilot wordt binnendijks een zone van ongeveer vijftig hectare voor vijfentwintig jaar ingericht. De Provincie Groningen heeft in een haalbaarheidsstudie uitgezocht dat de tussenruimte kansen biedt voor bijvoorbeeld zilte landbouw, aquacultuur, slibvang en bijzondere woon- en recreatiemilieus en natuur. Volgens Buurman is het een uitgelezen mogelijkheid deze mogelijkheden te onderzoeken. “Vanwege de veiligheid gaat dijkversterking sowieso door. Daar moeten we nu op inhaken. Het kan een impuls geven een de economische en ecologische versterking van het gebied”

Economische alternatieven
Een laaggelegen deel van de huidige landbouwpolder wordt ingericht voor sedimentatie van slib uit de Eems-Dollard, terwijl een ander deel van het gebied kan worden benut voor de teelt van kokkels en zilte gewassen als zeekraal en zeeaster. Onderzoek van onderzoeksinstituut Imares en modelberekeningen van Zilt Proefboerderij Texel, dat interesse heeft in het project, duiden op hogere opbrengsten dan nu uit akkerbouw mogelijk zijn.

Slibmotor
Hetzelfde geldt voor de winning van slib als (economisch) alternatief voor graslanden direct achter de dijk. Nu zijn nog hoge kosten verbonden aan klei, dat onder meer uit Estland en Litouwen wordt aangevoerd, voor dijkversterking. Het gebied kan fungeren als ‘slibmotor’, waarbij het slib wordt benut als grondstof voor dijkversterking. Daarnaast loopt al een pilot in de Veenkoloniën met waddenslib als grondstof voor bodemverbetering. Buurman: “Momenteel wordt onderzocht of de klei geschikt is voor dijkversterking. De volgende slag is te kijken hoeveel hectare nodig is om het benodigde slib uit het systeem te halen en welke bijdrage dit levert aan de oplossing van de problemen in de Eems-Dollard.”

Ecologische winst
Van het afvangen van sediment uit het Eems-estuarium wordt namelijk tegelijk de belangrijkste ecologische winst van een dubbele kering verwacht. Bovendien leidt het tot een verzachting van de overgang tussen land en water. Daardoor neemt de betekenis van de kust als broed- en foerageergebied en hoogwatervluchtplaats voor wadvogels sterk toe. In het buitendijks gebied wordt onder meer een broedeiland voor vogels gerealiseerd. “De vraag is hoe de kansen voor het ecosysteem en toename van biodiversiteit daadwerkelijk verzilverd kunnen worden”, stelt Buurman.

 Ambitieuze planning
De planning is ambitieus. Nadat vorig jaar werd besloten de haalbaarheid van een dubbele keringzone te onderzoeken werd de verkennende fase in ruim een half jaar doorlopen. Momenteel onderzoekt kennisinstituut Deltares in opdracht van provincie en waterschap op welke wijze de tweede kering als groeimodel ingezet kan worden voor de huidige en toekomstige veiligheidsopgave.
UPDATE: dit rapport is inmiddels online

“Een tweede dijk biedt flexibiliteit voor beschermingsmaatregelen in de toekomst”, zegt Buurman. Met bedrijven, omwonenden en de huidige eigenaar van de grond wordt het ontwerp nader ingevuld. De verwachting is dat het project komende zomer in procedure gebracht kan worden en dat in 2016 de schop de grond in kan.

MEER:
- Economische en Ecologische perspectieven Dubbele dijk (Deltares/Alterra)
- Artikel in Vakblad H20 met opbrengsten zilte teelt / landbouw
- Proefproject "Dubbele dijk" maakt onderdeel uit van Visie Vitale Kust Eems-Dollard
.

Share |